Logopedia

Słowo „logopedia” pochodzi od gr. „logos” – „słowo” i „paideia” – „wychowanie”, czyli w wolnym tłumaczeniu logopedia to wychowanie słowa.

Terapia logopedyczna polega na leczeniu zaburzeń mowy. Logopeda kształtuję rozwój prawidłowej mowy u dzieci w wieku przedszkolnym i szkolnym, czyli dba o jak najlepszy i prawidłowy rozwoju pod względem fonetycznym, gramatycznym, leksykalnym, a dokładniej: doskonalenie mowy już ukształtowanej, usuwanie wad mowy, usuwanie zaburzeń głosu, usuwanie trudności w czytaniu i pisaniu. Szczególne zastosowanie terapia logopedyczna znajduje np. po udarze mózgu, jeśli w jego trakcie u chorego doszło do uszkodzenia ruchowego ośrodka mowy i pojawiła się afazja ruchowa, bądź przy uszkodzeniu czuciowego ośrodka mowy z afazją czuciową.

Podczas terapii logopedycznej logopeda próbuje ominąć lub odblokować albo pomóc chorym w kompensacji zaburzeń mowy poprzez techniki stymulacji-torowania takich jak: ekspresja za pomocą gestów, dopasowywanie słów do obrazków, pomoc w odpowiedziach, liczenie, czytanie najpierw słów, potem fraz, a następnie zdań i inne. Oprócz technik stymulacji- torowania dużą skuteczność wykazuje także terapia melodycznej intonacji.

W terapii logopedycznej kluczową kwestią jest słuch. W logopedii wyróżniamy trzy rodzaje słuchu:
1. Słuch fizyczny – zdolność słyszenia przez człowieka fal dźwiękowych o częstotliwości 16-50 000 Hz. Dane te u poszczególnych ludzi mogą się różnić (zwłaszcza z wiekiem).
2. Słuch muzyczny – zdolność różnicowania i powtarzania podstawowych cech dźwięku: wysokości, barwy i siły (głośności).
3. Słuch mowny – składa się nań słuch fonemowy (fonologiczny, fonematyczny) i słuch fonetyczny.

  • Słuch fonemowy – umiejętność rozróżniania najmniejszych elementów składowych wyrazów, czyli fonemów. Fonemy rozróżniamy na zasadzie opozycji, np.: dźwięczność – bezdźwięczność, ustność – nosowość, miękkość – twardość
  • Słuch fonetyczny – zdolność do rozróżniania różnych głosek w obrębie tego samego fonemu oraz zdolność spostrzegania cech prozodycznych mowy.

Zadania logopedy – terapeuty:

1) Profilaktyka logopedyczna– kształtowanie prawidłowej mowy u dzieci od najwcześniejszego okresu ich życia, dbanie o właściwą stymulację w początkach rozwoju mowy, by nie dopuścić do jakichkolwiek uchybień w zakresie mowy oraz przeprowadzenie badań wstępnych, w celu ustalenia stanu mowy dziecka, w tym mowy głośnej i pisma.

2) Kultura żywego słowa– specyficzny rodzaj zdań w zakresie logopedii artystycznej, która dba o kulturę słowa potocznego

3) Diagnoza mowy dzieci, młodzieży i osób dorosłych oraz organizowanie pomocy logopedycznej

4) Prowadzenie terapii logopedycznej – indywidualnej i w grupach – dzieci, u których stwierdzono nieprawidłowości w rozwoju mowy i pisma.

5) Organizowanie pomocy logopedycznej dla dzieci z trudnościami w czytaniu i pisanu (czyli dzieci ryzyka dysleksji)

6) Podejmowanie działań profilaktycznych zapobiegających powstawaniu zaburzeń kominukacji językowej, w tym współpraca z najbliższym środowiskiem dziecka.

Diagnoza logopedyczna obejmuje:

  • Przeprowadzenie wywiadu z rodzicami
  • Badanie funkcji połykania oraz oddychania
  • Badanie zgryzu oraz prawidłowej budowy narządów mowy
  • Orientacyjne badanie słuchu
  • Badanie lateralizacji
  • Badanie wymowy pod względem poprawności artykulacyjnej
  • Sprawdzenie kompetencji językowej (rozumienie i nadawanie mowy)
  • Przekazanie wskazówek do pracy w domu

Kiedy należy udać się do logopedy?

Gdy Twoje dziecko:
  • w wieku 6 miesięcy nie gaworzy,
  • po ukończeniu 1. roku życia nie wypowiada sylab oraz pojedynczych słów,
  • podejrzewasz, że nie rozumie wydawanych przez Ciebie poleceń,
  • w wieku 2 lat nie mówi prostych słów, np. mama, tata, baba, dada,
  • między 2 a 3 rokiem życia nie wypowiada prostych zadań,
  • w wieku 3 lat nie wymawia którejkolwiek z samogłosek ustnych: a, o, e, i, y,
  • w wieku 4 lat nie potrafi opowiedzieć historyjki obrazkowej, wypowiada proste słowa lub równoważniki zdań, zniekształca wyrazy,
  • nie wypowiada głosek: k, g, l, ś, ź, ć, dź, s, z, c, dz,
  • zamiast głoski f, w, wymawia p, b, h,
  • zamienia g na k,
  • zamiast r mówi j,
  • między 5 a 6 rokiem życia nie wypowiada następujących głosek: l, s, z, c, dz, ś, ź, ć, dź, k, g, ą, ę,
  • gdy przestawia sylaby w obrębie wyrazu lub skraca wyrazy,
  • dziecko oddycha nawykowo buzią,
  • podczas mówienia wsuwa język między przednie zęby,
  • gdy masz wątpliwości czy dziecko słyszy.

Gwarancją sukcesu w terapii jest określenie sprawności słuchowej pacjenta w zakresie wszystkich rodzajów słuchu i ewentualne usprawnianie tych funkcji, które okazują się zaburzone.

Pamiętaj! Do logopedy nie jest wymagane żadne skierowanie! Im szybciej się zgłosisz, tym lepiej dla Twojego Dziecka. Jeśli szukasz logopedy zapraszamy do Centrum Rozwoju Dziecka w Olsztynie